کابل HDMI 2.1 چیست و برای PS5 و تلویزیون 4K لازم است؟
کابل HDMI 2.1 در واقع همان کابل «Ultra High Speed HDMI» است که پهنای باند تا 48 گیگابیت بر ثانیه را منتقل میکند و برای تصویر 4K با 120 هرتز یا 8K با 60 هرتز لازم است. اگر PS5 را به تلویزیون 4K با 60 هرتز وصل میکنید، یک کابل Premium High Speed (نسل HDMI 2.0) کافی است؛ اما برای بازی در 4K120 و استفاده کامل از VRR، هم تلویزیون، هم کابل و هم هر دستگاهی که بین کنسول و تلویزیون قرار میگیرد باید از HDMI 2.1 پشتیبانی کنند. در ادامه توضیح میدهیم کی واقعاً به آن نیاز دارید و چطور کابل اصل را تشخیص دهید.
HDMI 2.1 چیست؟
HDMI 2.1 نسخهای از استاندارد HDMI است که پهنای باند را نسبت به HDMI 2.0 (18 گیگابیت بر ثانیه) به 48 گیگابیت بر ثانیه رساند. این افزایش پهنای باند اجازه میدهد تصویر 4K با نرخ 120 هرتز و 8K با 60 هرتز بدون فشردهسازی منتقل شود. در کنار آن، قابلیتهایی مثل VRR (نرخ تازهسازی متغیر)، ALLM (حالت کمتأخیر خودکار) و eARC هم در این نسل معرفی یا تکمیل شدند.
نکتهٔ مهم این است که «HDMI 2.1» نام استاندارد درگاه دستگاههاست، نه نام رسمی کابل. کابلی که برای این نسل ساخته شده، طبق نامگذاری رسمی HDMI، Ultra High Speed HDMI Cable نامیده میشود. نسل بعدی یعنی HDMI 2.2 هم با کابلهای Ultra96 و پهنای باند بالاتر معرفی شده، اما برای کنسولها و تلویزیونهای امروزی، HDMI 2.1 سطح مورد نیاز است.
مقایسهٔ نسلهای کابل HDMI
| نام رسمی کابل | نسل مرتبط | حداکثر پهنای باند | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| High Speed HDMI | HDMI 1.4 | 10.2 گیگابیت بر ثانیه | 1080p60 و 4K30 |
| Premium High Speed HDMI | HDMI 2.0 | 18 گیگابیت بر ثانیه | 4K60 با HDR |
| Ultra High Speed HDMI | HDMI 2.1 | 48 گیگابیت بر ثانیه | 4K120، 8K60، VRR در رزولوشن بالا |
اگر با تفاوت رزولوشنها و نرخ فریم آشنا نیستید، مقالهٔ رزولوشن چیست و تفاوت 1080p، 4K و 8K کمکتان میکند.
آیا PS5 به کابل HDMI 2.1 نیاز دارد؟
PS5 خروجی HDMI 2.1 دارد و میتواند در بازیهایی که پشتیبانی میکنند، تصویر 4K با 120 هرتز و VRR ارسال کند. برای رسیدن به این حالت سه شرط لازم است:
- تلویزیون یا مانیتور ورودی HDMI 2.1 با پشتیبانی از 4K120 داشته باشد.
- کابل بین کنسول و تلویزیون از نوع Ultra High Speed باشد.
- بازی از حالت 120 هرتز پشتیبانی کند و این گزینه در تنظیمات کنسول و بازی فعال باشد.
کابلی که داخل جعبهٔ PS5 عرضه میشود برای این کار ساخته شده و از 4K120 پشتیبانی میکند. پس اگر همان کابل سالم است و طولش برایتان کافی است، نیازی به خرید کابل جدید نیست. کابل جدید وقتی لازم میشود که کابل اصلی آسیب دیده، گم شده یا طول بیشتری میخواهید.
اگر تلویزیون شما 4K با 60 هرتز است، کابل HDMI 2.1 تصویر را بهتر نمیکند؛ در این حالت یک کابل Premium High Speed سالم همان نتیجه را میدهد.
کی به HDMI 2.1 نیاز ندارید؟
- تلویزیون یا مانیتور فقط تا 4K60 یا 1080p پشتیبانی میکند.
- کنسولهای نسل قبل مثل PS4 و Xbox One یا دستگاههایی مثل اندروید باکس و گیرندهٔ دیجیتال را وصل میکنید.
- فقط فیلم و سریال تماشا میکنید که معمولاً با 24 تا 60 فریم پخش میشوند.
در این موارد کابلهای معمولی هم کار را انجام میدهند؛ برای نمونه کابل HDMI 1.4 بافو طبق صفحهٔ محصول تا 10.2 گیگابیت بر ثانیه و تصویر 4K×2K را پشتیبانی میکند که برای 1080p و 4K30 مناسب است، اما برای 4K120 کافی نیست.
کابل HDMI 2.1 اصل را چطور تشخیص دهیم؟
روی بستهبندی بسیاری از کابلها عبارت «8K» یا «HDMI 2.1» نوشته شده، اما این عبارتها بهتنهایی تضمین نیستند. طبق برنامهٔ رسمی گواهی کابل HDMI، همهٔ کابلهای Ultra High Speed باید در مرکز آزمون مجاز تست شوند و برچسب گواهی Ultra High Speed HDMI روی بستهبندی داشته باشند. این برچسب کد QR دارد که با برنامهٔ HDMI Cable Certification یا اسکنر QR قابل بررسی است.
- برچسب گواهی را جستوجو کنید: عبارت Ultra High Speed HDMI Cable و برچسب قابل اسکن.
- طول را کوتاه نگه دارید: در کابلهای مسی معمولی، هرچه طول بیشتر شود، پایداری در 48 گیگابیت سختتر است. برای فاصلههای طولانی به سراغ مدلهای گواهیدار با طول مشخص یا کابلهای اکتیو/نوری بروید.
- به درگاه تلویزیون دقت کنید: در بسیاری از تلویزیونها همهٔ درگاهها HDMI 2.1 کامل نیستند. در دفترچهٔ راهنما ببینید کدام ورودی از 4K120 پشتیبانی میکند.
- اسم «HDMI 2.1» روی دستگاه کافی نیست: قابلیتهایی مثل 4K120 و VRR در استاندارد اختیاری هستند؛ پس مشخصات دقیق تلویزیون را چک کنید، نه فقط برچسب نسخه.
کارت کپچر بین PS5 و تلویزیون؛ حلقهای که نباید ضعیف باشد
اگر بازیهایتان را ضبط یا استریم میکنید، کارت کپچر بین کنسول و تلویزیون قرار میگیرد و تصویر را از درگاه خروجی (Passthrough) به تلویزیون میفرستد. در این حالت حتی با بهترین کابل، اگر کارت کپچر فقط HDMI 2.0 باشد، تصویر تلویزیون به 4K60 محدود میشود و 4K120 یا VRR از دست میرود. تفاوت ضبط 4K و عبور 4K را در مقالهٔ 4K Capture یا 4K Passthrough توضیح دادهایم.
دو کارت کپچری که ورودی و خروجی HDMI 2.1 دارند و در نادر کامپیوتر موجودند:
ezcap 364 GameDock Extreme 2.1
کارت کپچر ezcap 364 GameDock Extreme 2.1 ورودی و خروجی HDMI 2.1 دارد و طبق مشخصات، سیگنال تا 4K144، 1440p120 و 8K60 (4320p60) را با HDR و VRR عبور میدهد. ضبط آن تا 4K60 (در فرمت MJPG)، 1440p144 و 1080p240 است، با رابط USB 3.2 Gen1 Type-C به کامپیوتر وصل میشود، صدای LPCM 7.1 را پشتیبانی میکند و ورودی میکروفون و میکسر صدا برای ترکیب صدای شما با صدای بازی دارد.
ezcap 401 GameDock Extreme Pro
کارت کپچر ezcap 401 GameDock Extreme Pro برای کسانی است که کیفیت ضبط بالاتری میخواهند. عبور تصویر آن تا 4K144، 1440p240 و 1080p360 با HDR و VRR است. با رابط سریعتر USB 3.2 Gen2، ضبط 4K60 را در فرمتهای NV12 و YUY2 و ضبط تا 4K144 را در MJPG انجام میدهد. ورودی Line-in، ورودی میکروفون هدست و خروجی هدست 3.5 میلیمتری دارد و با ویندوز 10/11 و macOS 13/14 سازگار است.
| ویژگی | ezcap 364 | ezcap 401 |
|---|---|---|
| درگاه ورودی و خروجی | HDMI 2.1 | HDMI 2.1 |
| عبور 4K | تا 4K144 با HDR/VRR | تا 4K144 با HDR/VRR |
| عبور 1440p و 1080p | 1440p120، 1080p240 | 1440p240، 1080p360 |
| عبور 8K | 8K60 | اعلام نشده |
| حداکثر ضبط | 4K60 (MJPG)، 1440p144، 1080p240 | 4K60 (NV12/YUY2)، 4K144 (MJPG)، 1080p240 |
| رابط USB | USB 3.2 Gen1 Type-C | USB 3.2 Gen2 Type-C |
| صدا | LPCM 7.1، ورودی میکروفون و میکسر | LPCM 7.1، Line-in، میکروفون و خروجی هدست |
| تأخیر اعلامشده | کمتر از 50 میلیثانیه | کمتر از 50 میلیثانیه |
با هر دو مدل، مسیر کامل میشود: PS5 با کابل Ultra High Speed به ورودی کارت کپچر، و خروجی کارت کپچر با کابل Ultra High Speed دیگر به ورودی HDMI 2.1 تلویزیون. یعنی در این چیدمان به دو کابل HDMI 2.1 نیاز دارید. برای مقایسهٔ گستردهتر گزینهها، مقالهٔ بهترین کارت کپچر برای PS5 را ببینید.
جمعبندی
کابل HDMI 2.1 (Ultra High Speed) فقط وقتی لازم است که بخواهید از 4K با بیش از 60 هرتز، 8K یا VRR در رزولوشن بالا استفاده کنید؛ یعنی دقیقاً سناریوی PS5 یا Xbox Series X با تلویزیون 4K120. کابل همراه PS5 برای این کار کافی است و اگر کابل جدید میخرید، دنبال برچسب گواهی Ultra High Speed باشید. اگر کارت کپچر هم در مسیر دارید، مطمئن شوید که خودش HDMI 2.1 است؛ ezcap 364 برای بیشتر گیمرها انتخاب متعادلی است و ezcap 401 برای کسانی که ضبط 4K با کیفیت بالاتر و نرخهای بالاتر عبور میخواهند. این کارتهای کپچر را میتوانید با مشاوره و گارانتی از نادر کامپیوتر، نمایندهٔ ezcap در ایران، تهیه کنید؛ قیمت بهروز را در صفحهٔ محصول ببینید.
سوالات متداول
کابل HDMI 2.1 روی تلویزیون 4K60 فرقی ایجاد میکند؟
خیر. تلویزیون 4K60 به پهنای باند 18 گیگابیت (HDMI 2.0) نیاز دارد و کابل Premium High Speed سالم همان تصویر را میدهد. کابل HDMI 2.1 فقط برای آیندهنگری مفید است.
آیا کابل HDMI 2.1 با دستگاههای قدیمی سازگار است؟
بله. کابلهای Ultra High Speed با درگاههای HDMI قدیمیتر هم کار میکنند؛ فقط سرعت و قابلیتها به توانایی دستگاهها محدود میشود.
چرا با وجود کابل HDMI 2.1، گزینهٔ 120 هرتز در PS5 فعال نمیشود؟
معمولاً کنسول به درگاهی از تلویزیون وصل شده که HDMI 2.1 کامل نیست، یا حالت سیگنال پیشرفته (با نامهایی متفاوت در برندهای مختلف) در تنظیمات تلویزیون خاموش است. اگر کارت کپچر یا اسپلیتر HDMI 2.0 در مسیر باشد هم همین اتفاق میافتد.
کارت کپچر HDMI 2.0 جلوی 4K120 را میگیرد؟
بله. درگاه عبور کارت کپچر HDMI 2.0 حداکثر 4K60 را منتقل میکند. برای حفظ 4K120 و VRR روی تلویزیون، کارت کپچری مثل ezcap 364 یا ezcap 401 با ورودی و خروجی HDMI 2.1 لازم است.
کابل HDMI طولانی برای PS5 مناسب است؟
هرچه طول کابل بیشتر باشد، حفظ پهنای باند 48 گیگابیت سختتر است. کوتاهترین طول ممکن را انتخاب کنید و برای فاصلههای طولانی فقط از مدلهای گواهیدار Ultra High Speed یا کابلهای اکتیو استفاده کنید.
