AV1 چیست و چرا آینده استریم به این فرمت وابسته است؟
AV1 چیست و چرا آینده استریم به این فرمت وابسته است؟
در دنیای امروز، ویدئو بخش بزرگی از مصرف اینترنت را به خود اختصاص داده است. از تماشای فیلم و سریال گرفته تا پخش زنده، تماس تصویری، بازی و تولید محتوا، همهچیز به انتقال حجم زیادی از داده نیاز دارد. به همین دلیل، هر فناوری که بتواند کیفیت تصویر را حفظ کند و همزمان حجم ویدئو را کاهش دهد، برای صنعت اینترنت اهمیت زیادی دارد.
یکی از مهمترین فناوریهایی که با همین هدف توسعه پیدا کرده، AV1 است؛ کدکی مدرن که برای ارائه ویدئوی باکیفیت با مصرف پهنای باند کمتر طراحی شده است.
AV1 چیست؟
AV1 مخفف AOMedia Video 1 است و توسط Alliance for Open Media یا AOMedia توسعه داده شده است. هدف اصلی آن ارائه فشردهسازی کارآمدتر ویدئو نسبت به نسلهای قدیمیتر، بدون قربانی کردن محسوس کیفیت تصویر است.
مزیت AV1 فقط کوچکتر شدن فایل ویدئو نیست. این کدک برای اینترنت و سرویسهای آنلاین طراحی شده و میتواند در ویدئوهای با وضوح بالا، استریم تطبیقی، HDR و کاربردهای بلادرنگ مورد استفاده قرار گیرد.
تاریخچه کوتاه AV1
AV1 حاصل همکاری مجموعهای از شرکتهای بزرگ فناوری در قالب Alliance for Open Media است. ایده اصلی این همکاری، ایجاد یک استاندارد ویدئویی باز و بدون حق امتیاز برای استفاده گسترده در اینترنت بود.
این رویکرد باعث شد AV1 از ابتدا با نیازهای سرویسهای آنلاین، مرورگرها، تولیدکنندگان سختافزار و پلتفرمهای ویدئویی در نظر گرفته شود. نتیجه، کدکی بود که بهتدریج از مرحله آزمایش به استفاده واقعی در محصولات و سرویسهای مختلف رسید.
مهمترین مزیت AV1؛ کاهش حجم ویدئو
مهمترین دلیل توجه صنعت استریم به AV1، راندمان فشردهسازی آن است. در شرایط مناسب، AV1 میتواند برای رسیدن به کیفیت تصویری مشابه، داده کمتری نسبت به کدکهای قدیمیتر مصرف کند.
این موضوع در عمل یعنی یک سرویس استریم میتواند با همان ظرفیت شبکه، ویدئوی باکیفیتتری ارائه کند یا برای همان کیفیت، پهنای باند کمتری مصرف کند. نتیجه برای کاربر میتواند بافر کمتر و مصرف اینترنت پایینتر باشد و برای سرویسدهنده نیز هزینه انتقال داده کاهش پیدا کند.
مقایسه AV1 با H.264 و H.265
AV1 را معمولاً در کنار H.264 و H.265 بررسی میکنند. H.264 هنوز یکی از سازگارترین کدکهای ویدئویی دنیاست و تقریباً در همه دستگاهها و نرمافزارها پشتیبانی میشود. H.265 یا HEVC فشردهسازی بهتری ارائه میدهد، اما موضوع مجوزها و حق امتیاز استفاده از آن برای برخی شرکتها اهمیت دارد.
AV1 با رویکردی متفاوت وارد میدان شده است: استانداردی باز و بدون حق امتیاز که در عین حال روی کاهش حجم ویدئو تمرکز دارد. البته مزیت فشردهسازی AV1 با هزینه پردازشی بیشتر و نیاز به پشتیبانی سختافزاری مناسب همراه است؛ بنابراین انتخاب کدک همیشه به دستگاه، نرمافزار و نوع کاربرد بستگی دارد.
AV1 کجا استفاده میشود؟
AV1 بهتدریج در سرویسهای ویدئویی، مرورگرهای مدرن، شبکههای اجتماعی و نرمافزارهای تولید محتوا گسترش یافته است. یکی از دلایل مهم این گسترش، افزایش استفاده از ویدئوی 4K، HDR و استریم زنده است؛ حوزههایی که حجم داده در آنها بسیار زیاد است.
در مرورگر و پلتفرمهای سازگار، اگر دستگاه کاربر از رمزگشایی سختافزاری AV1 پشتیبانی کند، پخش ویدئو میتواند با فشار کمتری روی CPU انجام شود.
پشتیبانی سختافزاری و آینده AV1
یکی از مهمترین مراحل بلوغ AV1، ورود شتابدهندههای سختافزاری به پردازندهها و کارتهای گرافیک است. وقتی رمزگذاری یا رمزگشایی AV1 توسط بخش اختصاصی سختافزار انجام شود، فشار روی پردازنده اصلی کاهش پیدا میکند و استفاده از این کدک برای استریم و تولید محتوا عملیتر میشود.
امروزه خانوادههایی از پردازندهها و GPUهای جدید از AV1 پشتیبانی میکنند و این روند بهخصوص در کارتهای گرافیک و سختافزارهای جدیدتر جدیتر شده است.
آیا AV1 واقعاً آینده استریم است؟
پاسخ کوتاه این است: AV1 یکی از مهمترین گزینههای آینده استریم است، اما به معنی حذف فوری H.264 و H.265 نیست.
H.264 به دلیل سازگاری بسیار گسترده هنوز سالها کاربرد خواهد داشت و H.265 نیز در بسیاری از تجهیزات و سرویسها حضور پررنگی دارد. با این حال، افزایش کیفیت ویدئو، رشد 4K و 8K، توسعه استریم زنده و فشار برای کاهش هزینه انتقال داده، همگی به نفع کدکهای کارآمدتر هستند.
AV1 دقیقاً در همین نقطه مزیت خود را نشان میدهد: کیفیت بالا، فشردهسازی کارآمد و یک اکوسیستم باز. به همین دلیل، هرچه پشتیبانی سختافزاری و نرمافزاری آن گستردهتر شود، احتمال حضور بیشتر AV1 در آینده استریم نیز افزایش پیدا میکند.
جمعبندی
AV1 فقط یک کدک جدید نیست؛ بخشی از مسیر صنعت ویدئو به سمت انتقال تصویر با کیفیت بالاتر و مصرف داده کمتر است. برای کاربران، این فناوری میتواند به معنای استریم باکیفیتتر و مصرف پهنای باند کمتر باشد و برای سرویسدهندگان، راهی برای کاهش هزینههای انتقال و ذخیرهسازی.
اگر روند توسعه سختافزار، مرورگرها و سرویسهای آنلاین را در نظر بگیریم، AV1 را میتوان یکی از مهمترین استانداردهای ویدئویی نسل جدید دانست؛ استانداردی که احتمالاً نقش آن در استریم، تولید محتوا و ویدئوی آنلاین در سالهای آینده بیشتر خواهد شد.
